Prywatna opinia psychologa a OZSS: czy może zastąpić opinię sądową?

Trzy dokumenty, które bywają nazywane „opinią”

Informacja terapeuty może opisywać udział w spotkaniach, zauważone trudności, przebieg pomocy i zalecenia pozostające w zakresie jego pracy. Diagnoza psychologiczna powstaje po to, by odpowiedzieć na określony problem diagnostyczny. Opinia OZSS służy odpowiedzi na pytania organu zlecającego w sprawie.

Podobny nagłówek nie wyrównuje tych zadań. Zaświadczenie o uczestnictwie w terapii nie jest tym samym co ocena kompetencji obojga rodziców. Diagnoza trudności szkolnych dziecka nie musi odpowiadać na pytanie o organizację opieki po rozstaniu.

Zakres badania OZSS wynika z pytań sądu. Szerzej wyjaśnia to artykuł czym jest teza dowodowa w OZSS. Zestawiaj wnioski dopiero po ustaleniu ich celu.

Czy prywatna opinia jest dowodem w sprawie?

Podpisany dokument prywatny ma znaczenie dowodowe opisane w art. 245 KPC. Nie jest jednak automatycznie dowodem z opinii biegłego w rozumieniu art. 278. O ocenie dowodów rozstrzyga sąd. Reguły dotyczące opinii OZSS zawiera także art. 290¹. Kodeks postępowania cywilnego, art. 233, 245, 278 i 290¹.

Nie traktuj więc zakupu prywatnej opinii jako zamówienia zastępczego wyniku badania. Jeżeli dokument ma służyć w postępowaniu, wcześniej ustal z pełnomocnikiem, jaki problem ma wyjaśnić i jak zostanie przedstawiony. Bez tego możesz otrzymać rzetelny opis, który nie odpowiada na sporną kwestię w sprawie.

Równie nieprecyzyjne jest twierdzenie, że sąd zawsze musi pominąć wszystko, co powstało prywatnie. Potrzebna jest ocena konkretnego dokumentu i jego roli. Sam poradnik nie rozstrzyga o dopuszczeniu dowodu w indywidualnym postępowaniu.

Dlaczego terapeuta dziecka może mieć inny obraz niż OZSS?

Terapeuta i zespół sądowy pracują w innych warunkach. Mogą spotykać inne osoby, w różnym okresie i z odmiennym celem. W dokumencie terapeuty sprawdź, które informacje pochodzą z bezpośredniego kontaktu, które przekazał rodzic oraz czy autor poznał pozostałe istotne osoby i materiały.

Rozróżnienie ról ma znaczenie etyczne. Standardy rodzinne PTP wskazują na konflikt między rolą terapeuty a rolą biegłego wobec tej samej osoby. Standardy rodzinne PTP, część o wątpliwościach etycznych. Nie oznacza to zakazu przekazania każdej informacji o terapii. Wymaga jednak ostrożności przy wyciąganiu z niej wniosków o całej rodzinie.

Nie oczekuj od terapeuty, że dla potrzeb sporu oceni drugiego rodzica, z którym nie pracował. Omów cel potrzebnego dokumentu i granice informacji, które może rzetelnie przedstawić.

Dwa odmienne wnioski czy odpowiedzi na różne pytania?

Porównując dokumenty, znajdź wspólny punkt: tę samą osobę, okres oraz zagadnienie. Jeżeli oba mówią o funkcjonowaniu dziecka w tym samym czasie, ale podają odmienne fakty, trzeba ustalić źródła. Jeżeli jedno dotyczy poprawy w terapii, a drugie ryzyka przy określonej organizacji opieki, porównujesz inne poziomy wnioskowania.

Sprawdź też daty. Dokument sprzed roku może opisywać wcześniejszy etap. Późniejszy dokument może pokazywać zmianę, której autor starszej opinii nie mógł jeszcze znać.

Co sprawdzić przed zleceniem prywatnej opinii?

Zacznij od problemu, którego nie rozumiesz. Czy potrzebujesz diagnozy i wsparcia dla dziecka, informacji o przebiegu terapii czy analizy już wydanej opinii? Każde z tych zadań wymaga innego zakresu pracy.

• Jakie pytanie ma zostać wyjaśnione i komu potrzebna jest odpowiedź?
• Kogo obejmie badanie lub konsultacja?
• Z jakich dokumentów będzie korzystał autor?
• Co autor będzie obserwować podczas badania?
• Jakie są granice wniosków, jeśli nie bada się całej rodziny?
• Jaki dokument otrzymasz oraz w jakim celu będzie można go wykorzystać?

Nie wybieraj usługi na podstawie obietnicy, że dokument „obali OZSS”. Rzetelna analiza może wykazać konkretny problem, ale może też potwierdzić, że w sprawdzonym zakresie nie ma podstaw do zastrzeżeń.

Jak przekazać istniejącą dokumentację terapeutyczną?

Oficjalne wskazówki przygotowania do badania wymieniają także dokumentację z poradni i od specjalistów pracujących z dzieckiem. SO Warszawa-Praga: dokumenty do badania. Ustal z właściwym zespołem, jaki zakres jest potrzebny i jak go przekazać.

Nie zakładaj, że do każdej sprawy potrzebny jest pełny zapis terapii. Zakres udostępnienia, zgody i tajemnicy wymaga odrębnego ustalenia z osobą prowadzącą oraz w razie potrzeby z pełnomocnikiem. Informacje dziecka powinny być traktowane z uwagą na cel ich wykorzystania.

Przygotuj czytelny spis dokumentów z datami. Pozwala on wskazać, co istniało przed badaniem, co przekazano oraz co powstało później. Nie uzupełniaj dokumentu własnymi dopiskami tak, by wyglądały na treść autora.

Co zrobić, gdy ważna różnica nadal pozostaje niewyjaśniona?

Zapisz dwa konkretne fragmenty wraz z datami i zakresem materiału. Spróbuj nazwać problem jednym zdaniem: odmienne fakty, inny okres, niejasne źródło lub wniosek wykraczający poza zebrane dane. Sam brak zgody z zaleceniem nie wystarcza do oceny metodologii.

Jeżeli masz już opinię sądową, możesz ustalić zakres jej analizy. Procesową potrzebę wyjaśnienia, uzupełnienia lub dalszego dowodu omów z prawnikiem. Pomocny kontekst daje tekst o opinii uzupełniającej OZSS.

Pytania i odpowiedzi

Czy opinia osoby wpisanej na listę biegłych zawsze jest opinią sądową?

Sam wpis autora na listę nie nadaje prywatnemu zleceniu tej samej roli co opinii zleconej przez sąd w sprawie. Istotny jest tryb powstania dokumentu.

Czy terapia dziecka powinna służyć zbieraniu materiału przeciw drugiemu rodzicowi?

Nie. Celem terapii jest pomoc dziecku w jego trudnościach. Nie należy wykorzystywać spotkań do nakłaniania go do wypowiedzi obciążających drugiego rodzica ani podporządkowywać terapii potrzebom sporu.

Co terapeuta dziecka może opisać w dokumencie?

Dokument może opisywać przebieg pracy z dzieckiem, zaobserwowane trudności i zalecenia w zakresie udzielanej pomocy. Omów z terapeutą, jakie informacje może rzetelnie przedstawić. Nie oczekuj oceny drugiego rodzica, którego nie badał.